
Ankiloglosia ose gjuha e lidhur

Goja e thatë (kserostomia)
Çfarë janë?
Tumoret e gjëndrave të pështymës ndodhin kur qelizat që përbëjnë këto gjendra fillojnë të rriten në mënyrë të pakontrolluar. Këto tumore mund të jenë beninje (jo kanceroze) ose malinje (kanceroze). Shumica janë beninje dhe rriten ngadalë, veçanërisht në gjëndrat parotide, që janë gjëndrat më të mëdha të pështymës, të vendosura pranë veshëve. Rreth 80% e të gjitha tumoreve të gjëndrave të pështymës janë tumore beninje të parotides.
Megjithatë, disa tumore mund të jenë malinje dhe, në raste të rralla, tumoret beninje mund të shndërrohen në kancer nëse nuk trajtohen. Tumoret malinje të gjëndrave të pështymës janë të rralla dhe përbëjnë vetëm rreth 6% të të gjitha kancereve të kokës dhe qafës. Tumoret në gjëndrat më të vogla të pështymës (si ato nën nofull ose nën gjuhë) janë më të rralla, por kanë më shumë gjasa të jenë kancerogjene.
Simptomat dhe diagnoza
Simptomat më të shpeshta përfshijnë një ënjtje pranë veshit, poshtë gjuhës, poshtë mjekrës ose qafës dhe në gojë nëse është tumor i gjëndrave të vogla të pështymës. Ënjtja e një prej gjëndrave të pështymës, e cila nuk kalon për 2–3 javë por vazhdon të rritet, tregon që kemi të bëjmë me një tumor.
Shenjat treguese të një tumori malinj janë dhimbja, rritja e shpejtë e masës etj. Nëse pacienti ka vështirësi në lëvizjen e një pjese të fytyrës — si buzë e varur ose sy që nuk mbyllet — kjo mund të tregojë që tumori ka prekur nervin facial dhe është shenjë e një tumori malinj të avancuar të gjëndrës parotide. Mpirje, ndjesi shpimi ose dobësi në fytyrë nëse tumori është i avancuar, si dhe vështirësi për të hapur gojën plotësisht ose për të gëlltitur.
Ekzaminimet që bëhen për të vendosur diagnozën përfshijnë:
- Biopsia me gjilpërë të hollë: përdoret një gjilpërë shumë e hollë për të marrë një mostër të vogël nga tumori, për të parë se çfarë lloj qelizash përmban.
- Skanimet CT ose MRI: këto ekzaminime me imazhe tregojnë vendndodhjen, madhësinë e tumorit dhe nëse është përhapur.
Shkaqet
Shkaku i shumicës së tumoreve të gjëndrave të pështymës është i panjohur. Faktorë si duhanpirja, rrezatimi i mëparshëm, disa kimikate dhe viruset mund të rrisin rrezikun. Duhanpirja lidhet edhe me një tumor jo kanceroz të quajtur tumori i Warthin-it. Ndonjëherë, kanceri i lëkurës mund të përhapet në gjëndrat e pështymës.
Trajtimi
Trajtimi i tumoreve të gjëndrave të pështymës varet nga fakti nëse tumori është beninj apo malinj. Shumica e tumoreve beninje hiqen kirurgjikisht për të parandaluar që ato të bëhen kancer në të ardhmen, veçanërisht në gjëndrën parotide. Edhe tumoret kancerogjene trajtohen kryesisht me kirurgji, e cila mund të pasohet nga rrezatimi ose kimioterapia nëse tumori është agresiv ose është përhapur. Para se të zgjidhet trajtimi, mjekët mund të kontrollojnë gjithashtu nëse kanceri është përhapur në nyjet limfatike përreth gjendrës ose në pjesë të tjera të trupit si mushkëritë, mëlçia, kockat ose truri.
Gjatë operacionit, mjekët përpiqen të ruajnë nervin e fytyrës, por në raste të avancuara ai mund të preket. Përdoren gjithashtu terapi të targetuara dhe imunoterapi për raste të vështira ose përhapje të sëmundjes, si dhe kujdes paliativ për të lehtësuar simptomat në fazat e avancuara. Lloje të veçanta të tumoreve trajtohen me qasje të veçanta, por kirurgjia mbetet mënyra kryesore e trajtimit.
Fjalë kyçe: gjëndrat e pështymës; tumoret beninje; tumoret malinje; parotide.



